सुदिप दिलीप घोलप (MA, LLB)

आजच्या काळात करिअरची निवड ही केवळ आर्थिक स्थैर्याची नाही, तर सामाजिक प्रभाव आणि वैयक्तिक उदयाचीही गोष्ट झाली आहे. सरकारी नोकरीत ३०-३५ वर्षे मेहनत करून मिळणारा पगार, त्यावर चालणारे कर्जाचे हप्ते आणि शेवटी मिळणारी पेन्शन – हे सगळे स्थिर जीवनाचे आधारस्तंभ आहेत. पण त्यात मर्यादा आहेत; तुमचे स्वप्न केवळ घर-गाडी आणि कुटुंबाच्या भविष्यापुरती मर्यादित राहतात. दुसरीकडे, व्यवसाय हा धाडसी पवित्र्याचा खेळ आहे. सुरुवातीला भांडवलाची गरज, जोखीम खपवून घेण्याची हिंमत आणि काही वर्षे अपयश आले तर शून्यावर परत येण्याची भीती. पण राजकारण? ते वेगळेच आहे. ते केवळ करिअर नाही, तर सोन्याच्या खाणीत प्रवेशद्वार आहे – जिथे लोकांच्या पाठीशी उभे राहिलात की, करोडपती होण्याचा मार्ग आपोआप उघडतो.

राजकारणातील आर्थिक फायदे हे कोणालाही नाकारता येत नाहीत. एक साधा नगरसेवक झालात की, महिन्याला लाखोंची उलाढाल सुरू होते. टेंडर, कमिशन, परवाने, हप्ते – हे सगळे ‘सिस्टम’ च्या जाळ्यात गुंतलेले असतात. आमदार किंवा खासदार झालात की, सरकारी निधी हे सोन्याची खाणच ठरते. पल, रस्ते, डांबरीकरण, विविध योजना – प्रत्येक विटेत, प्रत्येक रुपयात त्यांचा हिस्सा असतो. येथे पगारावर खेळ होत नाही, तर सत्तेवर खेळ होतो. पद जितके मोठे, तितका हिस्सा मोठा. अनेक राजकारणी हे सांगतात की, ते शून्यापासून सुरू झाले; पैशाने नव्हे, तर जनतेच्या विश्वासाने. पण आज ते स्वतःचे बँक बॅलन्स, जमीनजोडी, कंपन्या उभ्या करतात. कारण गर्दी म्हणजे सोने. तुम्ही लोकांना आकर्षित करू शकता, त्यांचे मन जिंकू शकता, तर पैसा आपोआप तुमच्या मागे लागतो.हे सगळे ऐकून वाटते की, राजकारण हे केवळ करिअरच नाही, तर सामाजिक अभियान आहे. नोकरीत तुम्ही तुमचे भविष्य बघता, व्यवसायात कुटुंबाचे, पण राजकारणात? तुम्ही हजारोंच्या भविष्यावर ठामार घालता. आणि हेच तुमचे करोडपती होण्याचे पासपोर्ट ठरते. पण यात एक कटू सत्य आहे, जे डोळ्यांपुढे येऊनही बहुतेक वेळा दुर्लक्षित केले जाते. ‘राजकारण घाण आहे’ असे म्हणणारे लोक बाजूला बसतात आणि निरीक्षक बनतात. तर ‘राजकारण = करिअर’ असे म्हणून पाहणारे लोक घराणेशाही उभी करतात, जमीन-बँक बॅलन्स वाढवतात आणि सत्ता कमावतात. ही वास्तविकता आहे की नाही? होय, कारण राजकारणात प्रवेश करणे सोपे नाही. ते जनतेच्या विश्वासावर अवलंबून आहे, पण एकदा आत आलात की, सिस्टम तुम्हाला स्वीकारते आणि फायदे देते.

हे सगळे ऐकून वाटते की, राजकारण हे केवळ करिअरच नाही, तर सामाजिक अभियान आहे. नोकरीत तुम्ही तुमचे भविष्य बघता, व्यवसायात कुटुंबाचे, पण राजकारणात? तुम्ही हजारोंच्या भविष्यावर ठामार घालता. आणि हेच तुमचे करोडपती होण्याचे पासपोर्ट ठरते. पण यात एक कटू सत्य आहे, जे डोळ्यांपुढे येऊनही बहुतेक वेळा दुर्लक्षित केले जाते. ‘राजकारण घाण आहे’ असे म्हणणारे लोक बाजूला बसतात आणि निरीक्षक बनतात. तर ‘राजकारण = करिअर’ असे म्हणून पाहणारे लोक घराणेशाही उभी करतात, जमीन-बँक बॅलन्स वाढवतात आणि सत्ता कमावतात. ही वास्तविकता आहे की नाही? होय, कारण राजकारणात प्रवेश करणे सोपे नाही. ते जनतेच्या विश्वासावर अवलंबून आहे, पण एकदा आत आलात की, सिस्टम तुम्हाला स्वीकारते आणि फायदे देते.

पण प्रश्न असा आहे : हा फायदा योग्य आहे का? राजकारण हे लोकशाहीचे हृदय आहे, पण जेव्हा ते केवळ आर्थिक लाभासाठी वापरले जाते, तेव्हा ते विषारी होऊन बसते. अनेक तरुण राजकारणाकडे आकर्षित होत आहेत, कारण ते दिसते की, इथे मेहनतीला परिणाम मिळतो. पण या आकर्षणामुळे घराणेशाही आणखी मजबूत होत आहे. जे कुटुंब आधीपासून सत्तेत आहेत, ते नवीन पिढीला संधी देतात आणि बाहेरीलांना बाजूला सारतात. परिणामी, राजकारण हे सर्वोत्तम करिअर ठरते, पण केवळ निवडकांसाठी. सामान्य माणूस यात कसा प्रवेश करेल? जनतेच्या विश्वासाने, निश्चितच. पण त्यासाठी प्रचार, संघटन आणि धैर्याची गरज आहे.

शेवटी, राजकारण हे धोकादायक जुगार आहे – जिथे जिंकले तर राजा, हरले तर शून्य. पण जिंकण्याची शक्यता जास्त आहे, जर तुम्ही लोकांच्या समस्या समजून घ्याल आणि त्यांच्यासोबत उभे राहाल. ‘घाण आहे’ म्हणून बाजूला होऊ नका; उलट, ते स्वच्छ करण्यासाठी आत जा. कारण राजकारण हे केवळ करिअर नाही, तर देशाच्या भविष्याचे आकारदाते आहे. आणि जे ते समजतील, ते खऱ्या अर्थाने करोडपती होतील – पैशाने नव्हे, तर प्रभावाने.