देशाच्या प्रगतीचा आणि बदलाचा पाया एका छोट्या गावातील ग्रामपंचायतीपासून अर्थात ज्या त्या ठिकाणच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेतून रचला जातो, पण त्याचा शेवट संसदेत होतो. आज आपल्या गावासाठी, शहरासाठी आणि देशासाठी जे नियम बनत आहेत, ते ठरवणारे लोक कदाचित आपल्या आधुनिक काळापासून 30 वर्षे मागे असतील. त्यांच्याकडे अनुभव आहे, सत्ता आहे; पण दृष्टीकोन (vision) आणि दिशा यांचा अभाव आहे. ते मोबाईल वापरतात, पण इंटरनेट समाजाला कसे बदलते याची जाणीव त्यांना नाही. ते कागदावर सही करतात, पण डेटा-आधारित निर्णय (data drivien decision) म्हणजे काय हे त्यांना माहीत नाही. ते खुर्चीवर बसतात, पण देशाच्या भविष्यासाठी धावण्याची गरज त्यांना वाटत नाही. अशा परिस्थितीत प्रश्न उरतो: तरुणांनी काय करावे? केवळ तक्रार करत बसावे की सिस्टममध्ये प्रवेश करून ती बदलण्याचा प्रयत्न करावा?

आजच्या तरुणांकडे ऊर्जा आहे, शिक्षण आहे, नाविन्यपूर्ण कल्पना आहेत; पण त्यांना योग्य व्यासपीठ मिळत नाही. जोपर्यंत तरुण “राजकारण घाण आहे” म्हणून त्यापासून दूर राहतील, तोपर्यंत ही घाण साफ करण्यासाठी चुकीचे हातच पुढे येतील. राजकारण हे घाण नाही, तर ते समाजाच्या जीवनाला आकार देणारे सर्वात शक्तिशाली साधन आहे. पण हे साधन जर योग्य हातात दिले नाही, तर चुकीच्या हातात गेल्याचे परिणाम पुढच्या पिढीला भोगावे लागतील.

बदलाची सुरुवात छोट्या पातळीवरून होते. ग्रामपंचायत ही ती जागा आहे, जिथे निर्णय छोटे असतात, पण त्यांचा प्रभाव मोठा असतो. गावातील पाण्याचा प्रश्न असो, रस्त्यांची दुरुस्ती असो, किंवा शिक्षण आणि स्वच्छतेचे उपक्रम असो—या छोट्या निर्णयांमधून मोठा बदल घडतो. एकदा का तुम्ही गाव पातळीवर बदल घडवायला शिकलात, तर तालुका, जिल्हा, राज्य आणि शेवटी संसदेपर्यंत तुमचा प्रवास सहज शक्य आहे. ग्रामपंचायतीपासून सुरू झालेला हा प्रवास देशाच्या भविष्याला आकार देऊ शकतो.

आज तरुणांसमोर दोन पर्याय आहेत: एक म्हणजे सिस्टमवर तक्रार करत बसणे आणि दुसरे म्हणजे सिस्टममध्ये प्रवेश करून ती बदलणे. जर तरुणांनी राजकारणात सहभाग घेतला नाही, तर देश कोणत्या दिशेने जाईल, याचा निर्णय त्यांच्या हातात राहणार नाही. आजच्या तरुणांना डेटा, तंत्रज्ञान, आणि जागतिक बदलाची समज आहे. त्यांच्याकडे समाजाला नव्या उंचीवर नेण्याची क्षमता आहे. पण ही क्षमता फक्त तेव्हाच कार्यरत होईल, जेव्हा तरुण राजकारणात सक्रियपणे सहभागी होतील.

लोकशाही ही केवळ मतदानापुरती मर्यादित नाही. ती प्रत्यक्ष सहभागाची मागणी करते. राजकारणात येणे म्हणजे केवळ सत्तेसाठी लढणे नव्हे, तर समाजाच्या हितासाठी धोरणे आखणे, नव्या कल्पनांना मूर्त स्वरूप देणे आणि सामान्य माणसाच्या आयुष्यात बदल घडवणे होय. जर तरुणांनी ही जबाबदारी स्वीकारली नाही, तर देशाच्या भविष्याचा मार्ग चुकीच्या हातात जाईल आणि त्याचे परिणाम पुढच्या पिढीला भोगावे लागतील.

तरुणांनो, वेळ आली आहे की तुम्ही राजकारणाकडे नव्या दृष्टिकोनातून पाहावे. ग्रामपंचायतीपासून सुरुवात करा, स्थानिक पातळीवर बदल घडवा आणि हळूहळू देशाच्या सर्वोच्च सभागृहात तुमची दिशा ठरवा. तुमच्याकडे ऊर्जा आहे, दृष्टी आहे, आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, देशाला नव्या दिशेने नेण्याची क्षमता आहे. आता तक्रार करणे थांबवा आणि सिस्टम बदलण्यासाठी पुढे या. कारण जोपर्यंत तरुण राजकारणात येत नाहीत, तोपर्यंत देश बदलेलच नाही!

– सुदिप दिलीप घोलप (MA, LLB)