“हिंदी भाषिकांच्या जीवावर राष्ट्रीय पक्षांचे आमदार-खासदार महाराष्ट्रात बनतात,” ही भावना आज महाराष्ट्रातील मराठी माणसाच्या मनात खदखदत आहे. मराठी भाषा, संस्कृती आणि अस्मितेच्या रक्षणाचा मुद्दा पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले आणि क्रांतीसूर्य महात्मा फुले यांसारख्या थोर व्यक्तींनी मराठी माणसाला स्वाभिमान, समता आणि स्वातंत्र्याची शिकवण दिली. मात्र, आज मराठी माणूस हिंदुत्वाच्या नावाखाली राष्ट्रीय पक्षांना मतदान करताना आपला स्वाभिमान आणि सांस्कृतिक वारसा विसरत चालल्याचा आरोप होत आहे. जर हीच परिस्थिती कायम राहिली, तर महाराष्ट्र, मराठी भाषा आणि त्याची संस्कृती नामशेष होण्याचा धोका आहे, आणि याला जबाबदार मराठी माणूस स्वतः असेल, असा इशारा देणारी ही चर्चा आहे.

महाराष्ट्रात राष्ट्रीय पक्ष, विशेषतः भारतीय जनता पक्षाने (भाजपा) गेल्या काही दशकांत आपला प्रभाव वाढवला आहे. विरोधकांचा आरोप आहे की, हा पक्ष हिंदी भाषिक मतदारांच्या बळावर निवडणुका जिंकतात आणि मराठी माणसाच्या हितांना दुय्यम स्थान देतात. महाराष्ट्रात मोठ्या प्रमाणात हिंदी भाषिक समाज आहे, विशेषतः मुंबई, पुणे, नाशिक यांसारख्या शहरी भागात. या समाजाच्या मतांचा फायदा घेऊन राष्ट्रीय पक्ष आपले आमदार आणि खासदार निवडून आणतात, असा दावा केला जातो. यात मराठी माणसाच्या स्थानिक हितांना आणि सांस्कृतिक अस्मितेला प्राधान्य मिळत नाही, अशी टीका होते.

मराठी माणूस स्थानिक पक्षांना, जसे की शिवसेना किंवा मनसे, मतदान करण्याऐवजी राष्ट्रीय पक्षांना पाठिंबा देतो, याचे कारण काय? याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे राष्ट्रीय पक्षांनी हिंदुत्व, राष्ट्रवाद आणि आर्थिक विकास यांसारख्या मुद्द्यांना प्रभावीपणे पुढे आणले आहे. हिंदुत्वाच्या नावाखाली मराठी मतदारांना भावनिक आवाहन केले जाते, आणि यात मराठी अस्मितेचा मुद्दा मागे पडतो. याचा परिणाम असा होतो की, मराठी माणूस आपल्या सांस्कृतिक वारशाला आणि भाषेला प्राधान्य देणाऱ्या स्थानिक पक्षांपासून दूर जातो.मराठी माणसाने छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, सावित्रीबाई फुले आणि महात्मा फुले यांचा वारसा विसरल्याची खंत व्यक्त केली जाते. या महान व्यक्तींनी मराठी माणसाला स्वाभिमान, शिक्षण, समता आणि सामाजिक न्यायाची शिकवण दिली. शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याची स्थापना करून मराठी माणसाला स्वातंत्र्याचा मंत्र दिला. बाबासाहेबांनी अस्पृश्यता आणि सामाजिक विषमता यांच्याविरुद्ध लढा देत सर्वांना समान हक्क मिळवून दिले. सावित्रीबाई आणि महात्मा फुले यांनी शिक्षण आणि सामाजिक सुधारणांचा पाया रचला. मात्र, आज मराठी माणूस या वारशाला विसरून राजकीय पक्षांच्या भावनिक आवाहनांना बळी पडत आहे, असा आरोप आहे.

मराठी माणसाने छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, सावित्रीबाई फुले आणि महात्मा फुले यांचा वारसा विसरल्याची खंत व्यक्त केली जाते. या महान व्यक्तींनी मराठी माणसाला स्वाभिमान, शिक्षण, समता आणि सामाजिक न्यायाची शिकवण दिली. शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याची स्थापना करून मराठी माणसाला स्वातंत्र्याचा मंत्र दिला. बाबासाहेबांनी अस्पृश्यता आणि सामाजिक विषमता यांच्याविरुद्ध लढा देत सर्वांना समान हक्क मिळवून दिले. सावित्रीबाई आणि महात्मा फुले यांनी शिक्षण आणि सामाजिक सुधारणांचा पाया रचला. मात्र, आज मराठी माणूस या वारशाला विसरून राजकीय पक्षांच्या भावनिक आवाहनांना बळी पडत आहे, असा आरोप आहे.

हिंदुत्वाच्या नावाखाली राष्ट्रीय पक्षांना मतदान करताना मराठी माणूस आपली भाषा, संस्कृती आणि स्वाभिमान विसरत चालल्याची भावना आहे. मराठी भाषेचा वापर कमी होत आहे, मराठी साहित्य आणि कला यांच्याकडे दुर्लक्ष होत आहे, आणि मराठी माणसाच्या स्थानिक हक्कांसाठी लढणारे पक्ष कमकुवत होत आहेत. याचा परिणाम महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक ओळखीवर होत आहे. जर मराठी माणूस असाच राष्ट्रीय पक्षांच्या मागे गेला, तर एक दिवस महाराष्ट्र, मराठी भाषा आणि त्याची संस्कृती नामशेष होईल. मराठी भाषेचा प्रभाव कमी होत असताना, हिंदीचे वर्चस्व वाढत आहे. शाळांमध्ये मराठी माध्यमांना प्रोत्साहन मिळत नाही, आणि मराठी साहित्य, नाट्य आणि चित्रपट यांना पुरेसा पाठिंबा मिळत नाही. यामुळे मराठी संस्कृतीचा आत्मा कमकुवत होत आहे.

मुंबईसारख्या महानगरात मराठी माणसाला आपली ओळख टिकवणे कठीण होत आहे. बाहेरील भाषिक आणि सांस्कृतिक प्रभावामुळे मराठी माणसाची स्थानिक ओळख धूसर होत आहे. जर मराठी माणूस स्वतःच्या भाषेचा आणि संस्कृतीचा सन्मान करणार नाही, तर भविष्यात महाराष्ट्राची ओळख एका “हिंदुत्ववादी” किंवा “राष्ट्रवादी” राज्यापुरती मर्यादित राहण्याचा धोका आहे.

मराठी माणसाची जबाबदारी

या सगळ्याला जबाबदार कोण? याचे उत्तर आहे – मराठी माणूस स्वतः. मराठी माणसाने आपली भाषा, संस्कृती आणि स्वाभिमान जपण्यासाठी पुढाकार घेतला पाहिजे. यासाठी खालील उपाय सुचवता येतील:

1. मराठी भाषेचा वापर : दैनंदिन जीवनात, शिक्षणात आणि व्यवहारात मराठीचा वापर वाढवावा. मराठी माध्यमांच्या शाळांना प्रोत्साहन द्यावे.

2. सांस्कृतिक वारसा जपणे : मराठी साहित्य, नाट्य, चित्रपट आणि कला यांना पाठिंबा द्यावा. स्थानिक कलाकारांना प्रोत्साहन द्यावे.

3. स्थानिक पक्षांना बळ : मराठी अस्मितेचा पुरस्कार करणाऱ्या स्थानिक पक्षांना मतदान करून त्यांना बळ द्यावे.

4. जागरूकता : मराठी माणसाने आपल्या हक्कांसाठी आणि सांस्कृतिक ओळखीसाठी जागरूक राहावे. सोशल मीडियावर मराठी भाषेचा आणि संस्कृतीचा प्रचार करावा.

मराठी माणूस आज एका वळणावर उभा आहे. एकीकडे राष्ट्रीय पक्षांचे हिंदुत्व आणि राष्ट्रवादाचे आवाहन आहे, तर दुसरीकडे मराठी भाषा, संस्कृती आणि स्वाभिमानाचा प्रश्न आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज, बाबासाहेब आंबेडकर, सावित्रीबाई आणि महात्मा फुले यांचा वारसा विसरून मराठी माणूस स्वतःच्या पायावर कुऱ्हाड मारत आहे. जर मराठी माणसाने आपली अस्मिता जपली नाही, तर महाराष्ट्राची सांस्कृतिक ओळख धोक्यात येईल. आता वेळ आहे जागे होण्याची, मराठी भाषेला आणि संस्कृतीला पुनर्जनन देण्याची. मराठी माणसाने स्वतःच्या स्वाभिमानाला मतदान केले, तरच महाराष्ट्राचा आत्मा टिकेल. अन्यथा, इतिहास मराठी माणसाला कधीच माफ करणार नाही.