पालिका प्रशासन/प्रतिनिधी : महानगरपालिकेच्या कचरा संकलन आणि वाहतूक गाड्यांवर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्य आणि सुरक्षिततेबाबत गंभीर दुर्लक्ष होत असल्याचे समोर आले आहे. शहर स्वच्छ ठेवण्यासाठी रात्रंदिवस मेहनत करणाऱ्या या कर्मचाऱ्यांना मूलभूत सुविधा, सुरक्षित कामाचे वातावरण आणि आरोग्य सुविधांचा अभाव असल्याने त्यांच्या जीवनावर विपरीत परिणाम होत आहे.

कचरा संकलन आणि वाहतूक करणारे कर्मचारी रोज सकाळी लवकर उठून शहरातील गल्ली-बोळांमधून कचरा गोळा करतात. यामध्ये ओला, सुका आणि घातक कचरा यांचा समावेश असतो. अनेकदा हातमोजे, मास्क आणि सुरक्षित गणवेश यांसारख्या मूलभूत सुरक्षाव्यवस्थांशिवाय त्यांना काम करावे लागते. यामुळे त्यांना त्वचारोग, श्वसनाचे विकार आणि इतर गंभीर आजारांचा धोका वाढतो. शिवाय, कचरा वाहतूक गाड्यांमधील अपुरी देखभाल आणि तांत्रिक दोषांमुळे कर्मचाऱ्यांना अपघातांचा सामना करावा लागतो.

तर, “आम्ही रोज कचऱ्यातून दुर्गंधी आणि रोगांचा सामना करतो, पण आम्हाला पुरेसे मास्क किंवा हातमोजेही मिळत नाहीत, कचरा गाड्यांमध्ये अनेकदा गळती असते, ज्यामुळे आमच्या कपड्यांवर आणि शरीरावर कचऱ्याचा द्रव लागतो. यामुळे आम्हाला संसर्गाचा धोका आहे, पण आमच्या तक्रारींकडे कोणी लक्ष देत नाही.” असे कचरा संकलन कर्मचाऱ्यांचे म्हणणे आहे.

महानगरपालिकेच्या कचरा व्यवस्थापन विभागाकडून कर्मचाऱ्यांना नियमित आरोग्य तपासणी, सुरक्षित साधने आणि प्रशिक्षण देण्याची गरज आहे. मात्र, अनेक कर्मचाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, त्यांना वर्षानुवर्षे या सुविधांपासून वंचित ठेवले जात आहे. काही कर्मचाऱ्यांनी गाड्यांच्या खराब अवस्थेबाबत तक्रारी केल्या, परंतु त्यावर कोणतीही कारवाई झालेली नाही. याशिवाय, कचरा संकलनादरम्यान रस्त्यावरील अपघातांचा धोका कमी करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांना रिफ्लेक्टिव्ह जॅकेट्स आणि इतर सुरक्षा उपकरणे पुरवली जात नाहीत.

पर्यावरण आणि कामगार हक्कांवर काम करणाऱ्या सामाजिक कार्यकर्त्या यांनी सांगितले की, “कचरा संकलन कर्मचारी हे शहराच्या स्वच्छतेचा कणा आहेत, परंतु त्यांच्या आरोग्य आणि सुरक्षिततेबाबत महानगरपालिकेची उदासीनता चिंताजनक आहे. कर्मचाऱ्यांना नियमित आरोग्य तपासणी, सुरक्षित साधने आणि विम्याची सुविधा देणे गरजेचे आहे. याशिवाय, कचरा वाहतूक गाड्यांची नियमित देखभाल आणि तांत्रिक सुधारणा आवश्यक आहे.”

सामाजिक माध्यमांवर या मुद्द्यावर नागरिकांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. “महानगरपालिका करोडो रुपये कचरा व्यवस्थापनावर खर्च करते, मग कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी का निधी नाही?” असा सवाल एका नागरिकाने उपस्थित केला. काहींनी कर्मचाऱ्यांसाठी उचित वेतन, विमा आणि सुविधांची मागणी केली आहे.

महानगरपालिकेच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितले की, “आम्ही कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी प्रयत्न करत आहोत. लवकरच नवीन सुरक्षा उपकरणे आणि प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरू केले जातील.” मात्र, यापूर्वीही अशी आश्वासने देण्यात आली असून, प्रत्यक्षात फारशी प्रगती झालेली नाही.

कचरा संकलन कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्य आणि सुरक्षिततेबाबत महानगरपालिकेने तातडीने पावले उचलणे गरजेचे आहे. यामध्ये कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित साधने, नियमित आरोग्य तपासणी, गाड्यांची देखभाल आणि अपघात विम्याचा समावेश असावा. याशिवाय, कर्मचाऱ्यांच्या तक्रारी ऐकून त्यावर त्वरित कारवाई करणे आवश्यक आहे. शहर स्वच्छ ठेवणाऱ्या या नायकांना त्यांचे हक्क आणि सुरक्षित वातावरण मिळाले तरच मुंबई खऱ्या अर्थाने स्वच्छ आणि निरोगी राहील.